Historia Biblioteki w Czarnym Borze

 

„Biblioteki to szczególne centra kultury, gdzie w fascynujący sposób przeszłość stapia się z teraźniejszością wychyloną ku najbliższej, a także i dalszej przyszłości: to miejsca, refleksji nad fenomenem życia, oazy wyciszenia się, co wydaje się szczególnie pożądane w migotliwym, pokawałkowanym świecie podawanym przez telewizję i inne elektroniczne środki przekazu”.

Michał Jagiełło

Historia Biblioteki

Bibliotekę Publiczną w Czarnym Borze powołano Uchwałą Nr 78 w dniu 25 sierpnia 1948 roku. Zgodnie z ówczesnymi przepisami miała pełnić rolę placówki kulturalnej, szerzącej kulturę masową na terenie gminy wiejskiej. Tymczasową siedzibą Biblioteki był budynek szkolny w Grzędach, a pierwszym kierownikiem Henryk Weissgarber – nauczyciel z Grząd. W dniu 7 lutego 1949 roku został uchwalony regulamin korzystania ze zbiorów, liczących początkowo 666 woluminów. Pierwszego wpisu do inwentarza dokonano 23 marca 1949 roku. Na koniec 1949 roku stan księgozbioru wynosił już 968 woluminów.

Biblioteka w Grzędach zajmowała niewielką część izby lekcyjnej, dlatego też w trosce o rozwój czytelnictwa i poprawę warunków lokalowych miejscowe władze przeniosły w 1950 roku księgozbiór do budynku nr 138 w Czarnym Borze.

Pierwszy okres po wojnie i lata pięćdziesiąte to czas ciekawych wydarzeń bibliotekarskich, zwłaszcza pod względem organizacyjnym.

Prowadzeniem Biblioteki zajęła się wówczas Halina Maksajda – wielka miłośniczka książek. Dbała o to, aby wzrastało zainteresowanie czytelnictwem i stale powiększał się księgozbiór. Liczba zakupionych książek na koniec 1950 roku wynosiła 1436. Kolejną kierowniczką Biblioteki została Józefa Woźniak, która swą funkcję pełniła do roku 1953. W tym czasie Biblioteka była czynna trzy razy w tygodniu: w poniedziałki, środy i soboty w godzinach od 1600 do 2000.

Gromadzka Biblioteka Publiczna była placówką samodzielną. W latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku powstały jej punkty biblioteczne w okolicznych wsiach. Punkty biblioteczne prowadzone były przez oddanych czytelnictwu ludzi, którzy byli wynagradzani raz na kwartał skromną, symboliczną nagrodą. Pierwszy Punkt biblioteczny decyzją Gromadzkiej Rady Narodowej w Czarnym Borze utworzono w Grzędach w roku 1952 – na wniosek mieszkańców wsi. Prowadzony był w czynie społecznym i mieścił się w mieszkaniu prywatnym. W roku 1954 powstał Punkt w Borównie, który mieścił się również w mieszkaniu prywatnym pod nr 22, a prowadziła go Salomea Wojciechowska. Funkcjonował on do roku 1963. Od 13 września 1990 roku Punkt biblioteczny znów zaczął działać w Szkole Podstawowej w Borównie w budynku nr 28. Prowadzony najpierw przez Grażynę Kaliszewską, potem przez Małgorzatę Czopek do 16 czerwca 2003 roku, kiedy to zlikwidowano szkoły filialne.

Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w Czarnym Borze w dniu 18 października 1955 r. powołało do życia w Witkowie Gromadzką Bibliotekę Publiczną. Była to druga samodzielna placówka biblioteczna na terenie gminy. Mieściła się w domu prywatnym jej kierowniczki Danuty Patory. Składała się z 2 pomieszczeń o metrażu 50 m2. Regulamin Biblioteki zatwierdzono uchwałą w roku 1956. Rok później utworzono Punkt biblioteczny w Jaczkowie, który podlegał tej placówce i działał do roku 1996.

Od 1953 roku w Gromadzkiej Bibliotece Publicznej w Czarnym Borze pracowała Irena Burkowska, która oprócz pracy z czytelnikami i książką organizowała wieczory dyskusyjne, wystawki okolicznościowe, a także zgłaszała placówkę do konkursów
o charakterze ogólnopolskim. Biblioteka brała udział we współzawodnictwie bibliotek w pięcioetapowym konkursie czytelników wiejskich oraz „Ogólnopolskim Konkursie X–lecia Polski Ludowej”.

W dniu 15 maja 1955 roku zatrudniono Wandę Olechnowicz jako kolejną kierowniczkę Biblioteki w Czarnym Borze, która pracowała przez 33 lata do 1988 roku. Biblioteka była czynna trzy razy w tygodniu w godzinach od 1500 do 1900. Chcąc rozszerzyć zainteresowanie książką na wsi powołano komisję czytelniczą składającą się z 13 osób, która miała za zadanie rozpropagowanie czytelnictwa wśród mieszkańców Czarnego Boru. Powołana została również specjalna komisja, decydująca o doborze książek naukowych. Zbyt trudne pozycje dla społeczeństwa wiejskiego były zwracane odpowiednim instytucjom szczebla powiatowego. W Bibliotece organizowane były wystawki tematyczne informujące o ważnych wydarzeniach w kraju lub też propagujące określone lektury. Czytelnicy brali udział w licznych konkursach. Prowadzono dyskusyjne kluby książki. W okresie prac wiosenno-letnich dyskusje w klubie nie cieszyły się zbytnim powodzeniem, najwięcej zainteresowanych było w okresie jesiennym i zimowym.

W 1968 roku biblioteki doczekały się ustawy, która jako pierwsza w Polsce trwale regulowała obowiązki państwa wobec organizowania i utrzymywania bibliotek publicznych. Od stycznia 1970 roku Biblioteka w Czarnym Borze rozpoczęła prace według nowego schematu organizacyjnego. Współpracowała z „Ośrodkiem Nowoczesna Gospodyni” prowadzonym przez Hertę Morawską, która organizowała odczyty, prelekcje, pokazy racjonalnego żywienia itp. Organizowane były również spotkania czytelników z pisarzami, pogadanki min. na temat „Rozwój czytelnictwa książki i prasy w perspektywie rozwoju socjalistycznej Polski”, a także „Wieczory bajek”.

W 1973 roku na mocy reformy administracyjnej Biblioteka zmieniła swoją nazwę – z Gromadzkiej Biblioteki Publicznej na Gminną Bibliotekę Publiczną. Od tego też roku Biblioteka w Witkowie weszła w skład Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze jako Filia nr 1.

W dniu 1 września 1988 roku kierownikiem Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze została Katarzyna Krajewska, która sprawowała swą funkcję do 1990 roku. Po niej krótko (pół roku) pracowała Elżbieta Kozicka w wymiarze ½ etatu. Siedzibą placówki był wówczas lokal wynajmowany od Stolarni przy ul. Wesołej 23.

Lata dziewięćdziesiąte otworzyły nowy rozdział w dziejach Biblioteki, która stała się placówką samorządową. Zmienił się rynek książki jak również oczekiwania czytelników. Od 1 lipca 1990 r. kierownictwo nad Biblioteką przejęła Agata Czajor.

Fotografia Agata Czajor kierownik GBP w Czarnym Borze i czytelnik Paweł Łatka

Źródło: Archiwum Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze (fot. Anna Walkowiak)

W 1990 r. siedzibę Biblioteki usytuowano w budynku Urzędu Gminy przy ul. XXX-lecia PRL 18, w pomieszczeniach liczących 55 m2. W miesiącu sierpniu księgozbiór został spakowany i przewieziony do nowego lokalu. Przy pakowaniu i rozpakowywaniu księgozbioru pomagały wolontariuszka Anna Walkowiak, a także instruktorka z Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Wałbrzychu Maria Włodarczyk.

 

Fotografia Konkurs plastyczny w Bibliotece w Czarnym Borze

Źródło: Archiwum Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze (fot. Anna Walkowiak)

 

Lata dziewięćdziesiąte, aż do 2007 roku to bardzo trudny okres dla Biblioteki, ze względu na liczne zmiany organizacyjne. Przyjęty Uchwałą Nr XXXII/141/2000 Rady Gminy w Czarnym Borze z dnia 27 grudnia 2000 r. Program Rozwoju Oświaty w Gminie Czarny Bór na lata 2000-2007 – wprowadził nową zasadę podległości organizacyjnej Biblioteki i tak Gminna Biblioteka Publiczna w Czarnym Borze podlegała organizacyjnie Gimnazjum w Czarnym Borze, a Filia nr 1 w Witkowie Szkole Podstawowej w Witkowie, natomiast Punkt Biblioteczny w Grzędach Szkole Podstawowej w Czarnym Borze. Na podstawie tej uchwały Biblioteka stała się gminną jednostką budżetową.

Sytuacja organizacyjna Biblioteki zmieniła się dopiero w 2007 roku, kiedy to Rada Gminy podjęła uchwałę w sprawie utworzenia samorządowej instytucji kultury pod nazwą „Gminna Biblioteka Publiczna w Czarnym Borze”. Na mocy tej uchwały została zlikwidowana jednostka budżetowa – Gminna Biblioteka Publiczna w Czarnym Borze i utworzona samorządowa instytucja kultury pod wyżej wymienioną nazwą, której równocześnie nadano statut. Tak więc obecnie Gminna Biblioteka Publiczna w Czarnym Borze organizacyjnie jest samorządową instytucją kultury.

Mimo wielu trudnościom wynikającym z niesprzyjających warunków zarówno lokalowych jak i zmian organizacyjnych Biblioteka nie tylko wykonywała swoje podstawowe zadania, ale również prowadziła działalność kulturalną i edukacyjną. Począwszy od lat dziewięćdziesiątych czarnoborska Biblioteka była jedną z najważniejszych instytucji upowszechniających kulturę w gminie.

Fotografia Artykuł w „Gazecie Wrocławskiej” o czarnoborskiej Bibliotece

Źródło: Fotografia z Kroniki Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze (fot. autor)

Po zlikwidowaniu w 1993 roku w Czarnym Borze Gminnego Ośrodka Kultury Biblioteka stała się swoistą świetlicą dla dzieci z całej gminy. To tutaj organizowane były liczne konkursy okolicznościowe (np. konkurs dla dzieci z okazji 200 rocznicy Powstania Kościuszkowskiego, konkurs dotyczący twórczości Juliana Tuwima, Walta Disneya, konkurs z okazji 100 rocznicy urodzin Alfreda Hitchocka), pokazy stroików bożonarodzeniowych i wielkanocnych, liczne konkursy plastyczne dla dzieci, zabawy – „Koło fortuny na wesoło”, „Randka w ciemno”, wybory miss czytelników, dyskoteki, konkursy recytatorskie, przeglądy małych form teatralnych, głośne czytanie lektur, wieczorki bajek i poezji, warsztaty przysposobienia czytelniczego dla dzieci i młodzieży. Podczas ferii organizowano dla dzieci codzienne zajęcia. Na bieżąco powstawały nowe gazetki ścienne i kalendaria wydarzeń literackich.

Fotografia Ferie w Bibliotece w Czarnym Borze

Źródło: Fotografia z Kroniki Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze (fot. Anna Walkowiak)

 

W 1999 r. Gminna Biblioteka Publiczna w Czarnym Borze obchodziła pięćdziesiątą rocznicę powstania. Na jubileusz zostali zaproszeni wszyscy mieszkańcy gminy oraz przyjaciele czarnoborskiej książnicy. Podczas obchodów rocznicowych wystąpiły teatrzyki dziecięcy i młodzieżowy, których opiekunem była Krystyna Gałysa, chór parafialny „The Deum” oraz zespół folklorystyczny „Grzędowianki” z Grząd pod kierunkiem Jarosława Janika. Wręczone zostały dyplomy i nagrody dla najlepszych czytelników. Ponadto Anna Bednarska i Wojciech Pazgan – laureaci konkursu „Polszczyzny pięknej, bogatej i skutecznej o Gęsie Pióro” Mikołaja Reja zorganizowanego przez Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich i Radę Języka Polskiego przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk – otrzymali od Łucji Paszkiewicz przewodniczącej wałbrzyskiego oddziału SBP dyplomy przynależności do Bractwa Polszczyzny z prawem posługiwania się skrótem CLP (Cenfraternia Linguae Poloniae) za nazwiskiem. Prezentami obdarowane zostały, także emerytowane bibliotekarki Wanda Olechnowicz i Danuta Patora, które otrzymały listy gratulacyjne za 35-letnią pracę w bibliotekach na terenie naszej gminy.

Fotografia Zespół folklorystyczny „Grzędowianki”

Źródło: Fotografia z Kroniki Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze (fot. autor)

 

Na przestrzeni 60 lat istnienia Biblioteki w Czarnym Borze starano się wciąż poszerzać księgozbiór o potrzebne i interesujące pozycje. Nie było to łatwe ze względu na problemy finansowe oraz lokalowe, z jakimi borykała się placówka. Dzięki zaangażowaniu bibliotekarek tu pracujących księgozbiór z 968 książek w 1949 r. zwiększył się do 24576 woluminów w 2007 r. Dzisiaj w pełni odpowiada potrzebom i zainteresowaniom czytelników. Ponadto biblioteka oferuje mieszkańcom: comiesięczne seanse filmowe dla dzieci i dorosłych, warsztaty rękodzieła ludowego prowadzone przez Ewę Kokoszkę i Teresę Dąbrowską, spotkania z Danutą Węgłowską z DODR Powiatowego Zespołu Doradców, spotkania autorskie, konkursy plastyczne i recytatorskie oraz zajęcia integracyjne i czytelnicze dla dzieci i młodzieży.

Historia Biblioteki to nie tylko dzieje lokalu, wyposażenia, księgozbioru – to również ludzie, którzy w jej kształt włożyli swoją wiedzę, umiejętności, osobiste zaangażowanie. Obecny kształt to wspólny dorobek pracowników, którzy związali na krócej lub dłużej swój los i ambicje zawodowe z Biblioteką w Czarnym Borze.

Rok 2013 rozpoczął nową erę w historii naszej biblioteki. W ramach Programu Wieloletniego Kultura + „Biblioteka + Infrastruktura Bibliotek” udało sie pozyskać  1 875 000 zł dofinansowania z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz 850 000 zł z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Dolnośląskiego i rozpoczęła się budowa nowej siedziby Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze. Inwestycja o łącznej wartości prawie 4 000 000 zł zakończyła się w październiku 2014 r., i w dniu 25 października 2014 r. nastąpiło uroczyste otwarcie Gminnej Biblioteki Publicznej w Czarnym Borze w nowej siedzibie przy ul. Sportowej 43. Od tej chwili jako Centrum Biblioteczno – Kulturalne biblioteka stałą się „sercem kulturalnym” gminy Czarny Bór.

IMG_5641

Źródło: Gminna biblioteka Publiczna w Czarnym Borze 2015 r.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>